Bir katalogun ya da derginin elde nasıl durduğunu büyük ölçüde cilt belirler. Matbaamızda iki cilt yöntemi en çok kullanılır: tel dikiş (sırttan iki ya da üç zımba teliyle tutturma) ve amerikan cilt (sayfaların sırttan yapıştırılıp kapakla sarılması). İkisi arasındaki seçim sayfa sayısı, kullanım amacı ve bütçeye göre yapılır.
Sayfa sayısı neden 4'ün katı olmalı?
Katalog sayfaları büyük tabakalara forma düzeninde basılır, sonra katlanıp kesilir. Bir yaprak ortadan katlandığında dört sayfa oluşur; bu yüzden tel dikişli bir yayında sayfa sayısı daima 4'ün katıdır: 8, 12, 16, 20, 24… Kapak da bu sayıya dahildir. Tasarımınız 26 sayfa çıktıysa ya 24'e indirilir ya da 28'e tamamlanır; boş sayfa bırakmak yerine not sayfası ya da iletişim sayfası eklemek iyi bir çözümdür. Amerikan ciltte de formalar 4, 8 ya da 16 sayfalık olduğu için aynı kural geçerlidir.
Karşılaştırma
| Özellik | Tel dikiş | Amerikan cilt |
|---|---|---|
| Uygun sayfa aralığı | 8–64 sayfa | 32 sayfa ve üstü |
| Sırt | Yok (katlı kenar) | Düz sırt, üzerine yazı basılabilir |
| Açılış | Tam açılır, düz durur | İç kenarda hafif kavis, tam düz açılmaz |
| Görünüm | Broşür, dergi, fiyat listesi | Kitap, kurumsal katalog, yıllık rapor |
| Üretim süresi | Kısa | Bir iş günü fazladan |
| Maliyet | Düşük | Daha yüksek (yapıştırma, sırt hazırlığı) |
Yapılandırıcımız bu kuralları otomatik uygular: 64 sayfanın üstünde tel dikiş seçilemez, 32 sayfanın altında amerikan cilt seçilemez. Katalog sayfasında sayfa sayısını değiştirerek cilt seçeneklerinin ve fiyatın nasıl değiştiğini görebilirsiniz.
Tel dikişte kayma (creep)
Tel dikişte sayfalar iç içe katlandığı için ortadaki sayfalar dışarıdakilerden biraz taşar; kesimden sonra iç sayfaların dış kenarı daha dar kalır. 48 sayfanın üzerindeki işlerde bu fark 1–2 mm'ye ulaşabilir. Sayfa numarası ve kenara yakın yazılar için güvenli alanı dış kenarda 5 mm, iç kenarda 8 mm tutun. Biz forma düzeninde kayma telafisi yaparız, ancak tasarımın bu payı tanıması işi garantiye alır.
Amerikan ciltte iç kenar ve sırt
Amerikan ciltte sayfalar sırttan birkaç milimetre yapıştırıldığı için iç kenara yakın görseller "kitabın içine" kaçar. İki sayfaya yayılan fotoğraflarda önemli öğeleri (yüz, ürün, yazı) ortadan uzak tutun. Sırt kalınlığı sayfa sayısı ve kâğıt gramajına bağlıdır; örneğin 128 gr mat kuşede 96 sayfalık bir katalogun sırtı yaklaşık 5–6 mm olur. Kapak dosyasını sırt ölçüsü kesinleştikten sonra hazırlayın; grafik ekibimiz kâğıt seçiminize göre sırt ölçüsünü bildirir.
Kapak kâğıdı ve selefon
Her iki ciltte de kapak genellikle iç sayfalardan kalın bir kâğıda basılır: 250–350 gr kuşe. Kapağa mat ya da parlak selefon uygulamak hem kapağı korur hem de katlama yerinde mürekkep çatlamasını önler. Amerikan ciltte kapak sırttan ve ön/arka kenarlardan bigilenir; selefonlu kapak bigi çizgisinde daha temiz katlanır.
| Sayfa sayısı | İç kâğıt önerisi | Kapak önerisi | Cilt |
|---|---|---|---|
| 8–16 | 150–170 gr kuşe | Aynı kâğıt (kapaksız) ya da 250 gr | Tel dikiş |
| 20–48 | 128–150 gr kuşe | 300 gr kuşe + selefon | Tel dikiş |
| 52–64 | 115–128 gr kuşe | 300 gr kuşe + selefon | Tel dikiş ya da amerikan |
| 72 ve üstü | 115 gr kuşe ya da 90 gr 1. hamur | 350 gr kuşe + selefon | Amerikan cilt |
Hangi durumda hangisi?
- Fuar ve kampanya kataloğu, dergi, fiyat listesi, menü kitapçığı: tel dikiş. Ekonomik, hızlı ve masada düz açılır.
- Kurumsal ürün kataloğu, yıllık rapor, kitap, portfolyo: amerikan cilt. Rafta sırt yazısıyla durur, daha kalıcı ve prestijli görünür.
- Çok sık açılıp kapanacak teknik kılavuzlar: amerikan ciltte kapak menteşesi (bigi) önemlidir; çok kalın işlerde spiral cilt teklif aşamasında değerlendirilebilir.
Kapak tasarımı ve sırt yazısı
Amerikan ciltte sırt, katalogun rafta görünen tek yüzüdür. Sırt yazısı genellikle aşağıdan yukarıya ya da yukarıdan aşağıya okunur; Türkiye'de yaygın kullanım, kitap rafta dururken başı sağa eğerek okunacak yöndür. Sırt 4 mm'den inceyse sırt yazısı önermiyoruz; en küçük kesim kayması yazının ön ya da arka kapağa taşmasına neden olur.
Ağırlık ve posta
Sayfa sayısı arttıkça kâğıt gramajını düşürmek katalogun hem ağırlığını hem de kalınlığını yönetilebilir kılar. 96 sayfalık bir katalogda iç kâğıdı 150 grdan 115 grama indirmek, ağırlığı yaklaşık dörtte bir azaltır. Kargoyla binlerce adet gönderilecek kataloglarda bu fark ciddi bir maliyet kalemidir.
Tel sayısı ve konumu
A4 ve A5 kataloglarda iki tel standarttır; uzun formatlarda (ör. 24×30 cm) üç tel kullanılabilir. Tel, sırttaki katlama çizgisine yerleştirilir ve kapağın dışından görünür; tellerin bulunduğu bölgeye ince yazı koymayın.
Üretimde cilt adımı
Basılan formalar kuruduktan sonra katlanır, toplanır (harman), ciltlenir ve üç kenarından kesilir. Cilt hattımız tel dikiş ve amerikan cildi aynı gün içinde planlayabilir; hangi gün hangi işin ciltleneceğini üretim planında görürüz. Siparişinizi verdikten sonra sipariş takip ekranında "Kesim / cilt" adımına geçtiğini izleyebilirsiniz.
Bu yazıyla ilgili ürünler
