"Ekranda çok canlıydı, baskıda soluk çıktı" cümlesini matbaada her hafta duyarız. Bu bir baskı hatası değil, iki farklı renk dünyasının buluşmasıdır. Monitörünüz kırmızı, yeşil ve mavi ışığı karıştırarak renk üretir (RGB). Ofset ve dijital baskı makineleri ise camgöbeği, macenta, sarı ve siyah mürekkebi kâğıdın üzerine bindirir (CMYK). Işıkla elde edilebilen bazı tonlar mürekkeple elde edilemez.
Renk gamı: neden bazı renkler kaybolur?
Her renk sisteminin üretebildiği tonların bir sınırı vardır; buna renk gamı denir. RGB'nin gamı, özellikle parlak yeşiller, turkuazlar, elektrik mavisi ve neon turuncularda CMYK'dan geniştir. Bu tonları içeren bir dosya CMYK'ya dönüştürüldüğünde yazılım, gamın dışındaki rengi basılabilecek en yakın tona çeker. Sonuç çoğu zaman biraz daha koyu ve daha az doygun bir renktir.
| Ekrandaki renk | Baskıdaki eğilim | Öneri |
|---|---|---|
| Fosforlu yeşil (RGB 0,255,0) | Zeytin yeşiline kayar | Ton seçimini CMYK'da yapın ya da Pantone yeşil kullanın |
| Elektrik mavisi | Morumsu, koyu maviye döner | C100 M60 civarında mavi seçin |
| Canlı turuncu | Kiremit tonuna yaklaşır | M60 Y100 gibi saf karışımlar daha temiz basılır |
| Pastel tonlar | Genellikle iyi korunur | Sorun yok |
| Ten rengi ve fotoğraflar | Hafif sıcaklık değişimi | Provada yüzlere ve ürüne bakın |
Hangi renk profiliyle çalışmalı?
Kuşe kâğıda ofset baskı için Avrupa'da yaygın kabul gören ISO Coated v2 (FOGRA39) profili iyi bir başlangıçtır. 1. hamur gibi kaplamasız kâğıtlarda mürekkep kâğıda daha çok emilir ve renkler daha mat görünür; bunun için kaplamasız kâğıt profili (ör. PSO Uncoated) kullanılır. Hangi kâğıda basacağınızı biliyorsanız tasarım programınızın renk ayarlarında bu profili seçin; ekranınız baskıya yakın bir önizleme gösterir.
Mürekkep toplamı ve zengin siyah
Dört rengin toplamı bir noktada %300'ü geçerse mürekkep kurumakta zorlanır, tabakalar birbirine yapışabilir. Bu yüzden koyu fotoğraflarda ve geniş koyu zeminlerde toplam mürekkep sınırına dikkat ederiz. Geniş siyah alanlarda C40 M30 Y30 K100 gibi bir "zengin siyah" kullanın; yalnız K100 olan geniş zemin baskıda biraz grimsi görünür. Küçük yazılarda ise tam tersi geçerlidir: yalnız K100 kullanın ki dört kalıbın milimetrik kayması harflere renkli bir hale eklemesin.
Pantone (spot renk) ne zaman gerekir?
Kurumsal renginiz CMYK karışımıyla tutarlı tutturulamıyorsa ya da 1 ya da 2 renk baskı yapacaksanız spot renk mantıklıdır. Örneğin antetli kâğıt ve zarfta yalnız kurumsal laciverti basacaksanız 1+0 Pantone baskı hem daha tutarlı hem de büyük adette daha ekonomik olabilir. Dört renk + Pantone (beşinci renk) baskı da mümkündür; bu durumda fiyat ve süre teklif aşamasında belirlenir. Ürün yapılandırıcısındaki 1+0 seçeneği tek renk baskıyı hesaplar.
Ekran kalibrasyonu ve prova
Ofis ekranlarının çoğu fazla parlak ve mavi ayarlıdır. Renk hassas bir işte ekranı kalibre etmek ya da en azından parlaklığı düşürmek, yanılgıyı azaltır. Yine de en güvenilir yol provadır. Tabakra'da her siparişte dijital prova gönderilir; RGB dosyalarda dönüşüm sonrası renk önizlemesini de provaya ekleriz. Renk kritik işlerde (ambalaj, kurumsal kimlik) kâğıt prova da isteyebilirsiniz; prova sürecini prova onayı yazımızda anlattık.
Kâğıt rengi de bir renktir
Aynı CMYK değeri parlak kuşede canlı, 1. hamurda daha yumuşak, kraft kâğıtta ise kahverengiyle karışmış görünür. Kraft ve renkli kâğıtlarda beyaz mürekkep olmadan açık tonlar neredeyse kaybolur. Kâğıt seçiminin renge etkisini kâğıt gramajı rehberimizde ve kâğıt rehberi sayfasında bulabilirsiniz.
Fotoğraf dönüştürmede dikkat edilecekler
Fotoğraflar dönüştürülürken yazılım yalnız renkleri değil kontrastı da yeniden hesaplar. Gölgelerde ayrıntı kaybı, özellikle koyu ürün fotoğraflarında (siyah ayakkabı, koyu ahşap mobilya) belirgin olabilir. Bu tür görselleri dönüştürmeden önce gölge ayrıntısını hafifçe açmak, baskıda daha zengin bir sonuç verir. Gökyüzü ve deniz fotoğraflarında ise turkuaz tonlar maviye kayar; bu doğal bir sınırdır.
Aynı işin farklı kâğıtlara basılması
Kurumsal kimlik setlerinde kartvizit kuşeye, antetli kâğıt 1. hamura, zarf ise kraft ya da 1. hamura basılır. Aynı lacivert renk kodu bu üç kâğıtta üç farklı ton gibi görünebilir. Bunu en aza indirmek için kâğıt türüne göre renk değerlerini ayrı ayrı düzenleriz ya da tek renk işlerde Pantone öneririz. Kurumsal müşterilerimizin onaylanmış renk ayarlarını kayıtlı işlerinde saklıyoruz; bir sonraki baskıda aynı ayarla çalışılır.
Ekran görüntüsüyle renk karşılaştırmak
Telefonla çekilmiş bir baskı fotoğrafını ekranda tasarımla karşılaştırmak yanıltıcıdır; telefon kamerası ortam ışığına göre rengi otomatik düzeltir. Renk itirazlarında basılı örneği gün ışığında ya da standart ışıklı bir kabinde, onaylı provayla yan yana inceleriz.
Özet
- Tasarımı mümkünse CMYK'da ve basılacak kâğıdın profiliyle yapın.
- Neon ve elektrik tonlarından kaçının ya da spot renk kullanın.
- Küçük yazı K100, geniş koyu zemin zengin siyah.
- RGB gönderecekseniz dönüşümü bize bırakın ama provadaki renk notuna bakın.
- Dosya ön kontrol aracı dosyanın renk modunu okur ve RGB ise uyarır.
Bu yazıyla ilgili ürünler
